مقالات

دفترکل توزیع شده (Distributed ledger) چیست؟

اگر مقدار کمی با رمز‌ارز‌ها و تکنولوژی بلاک‌چین آشنایی داشته باشید، احتمالا کلمه دفترکل توزیع شده یا همان DLT به گوشتان آشنا باشد.

وقتی که  وارد بحث و گفتگو با افراد مختلف در رابطه با بلاک‌چین بشوید، اغلب افراد بلاک‌چین را به عنوان یک دفتر کل توزیع شده ساده به شما معرفی می‌کنند اما با توجه به اهمیت بسیار زیاد ارزهای دیجیتال یکی از مفاهیم بنیادی این بازار دفتر کل توزیع شده و نحوه عملکرد آن است. بدین منظور ما در این مقاله قصد داریم شما را بیشتر با این مفهوم آشنا کنیم.


مفهوم دفتر کل چیست و از کجا آمده است؟

دفتر کل(Ledger) در علم حسابداری، محلی برای ثبت تمامی اطلاعات مالی مانند حساب‌ها،بدهی‌ها،اعتبارات و … است تا در زمان معین بتوان از این اطلاعات برای رسیدگی به امور اداری استفاده کرد. در میان مردم اما به دفتر کل، دفتر حساب و کتاب هم می‌گویند. سال‌های سال است که از دفتر کل‌ها به شکل‌های مختلف استفاده می‌شود. در اصل، علم حسابداری به وجود آورنده دفتر کل‌ها است.

با توجه به حافظه ضعیف و نامناسب انسان در به یادسپاری طولانی مدت اطلاعات و داده‌ها، دفتر کل‌ها به جز جدایی ناپذیر از زندگی ما تبدیل شده‌اند. حتی دولت‌ها،مراکز اداری مثل بانک‌ها و … بسته به نوع نیازشان از دفتر کل استفاده می‌کنند. برای مثال زمانی که شما در حساب بانکی خود پول ذخیره کردید، میزان موجودی و تراکنش‌های شما در دفتر کل بانک به ثبت می‌رسد.

دفتر کل‌ها به دو نوع سنتی و مدرن تقسیم می‌شوند. در شکل سنتی دفتر کل دفتری بزرگ بود که تمامی حساب‌ها و رویدادهای مالی مرتبط با آن‌ها دارای صفحات جداگانه بودند، اما در حال حاضر با استفاده از نرم افزارهای حسابداری دفتر کل شرکت‌ها در این نرم افزارها ثبت و ضبط می‌شود. این امر باعث سرعت و دقت بالاتر در انجام این کار شده است.

در حال حاضر که با مفهوم دفتر کل آشنا شدید، در ادامه به مفهوم تکنولوژی دفترکل توزیع شده یا DLT و انواع آن می‌پردازیم.


تکنولوژی دفترکل توزیع شده یا DLT چیست؟

امروزه تکنولوژی رشد ثانیه به ثانیه دارد و هر کدام به نوعی موجب زندگی راحت‌ تر و بهتر انسان می‌شود. رشد روز افزون قدرت محاسبات و توسعه رمزنگاری، همراه با کشف‌ الگوریتم‌های جدید، باعث به وجود آمدن مفهومی به نام دفترکل توزیع شده (Distributed Ledger) شد.

با ظهور این تکنولوژی نه تنها باعث حل مشکلات دفتر کل‌های قدیمی شد بلکه مزایای دیگری نیز به همراه خود داشت. همانطور که از نام این دفتر کل مشخص است مرکزیت خاصی را در بر نمی‌گیرد و این بدین معنا است که توسط نهاد یا ارگان خاصی کنترل و مدیریت نمی‌شود. در این سیستم اطلاعات موجود مانند داده‌های مالی، غیر مالی و سایر داده‌ها، درون یک سرور یکتا قرار ندارد و بین بی‌شمار سیستم توزیع شده است.

افراد در این تکنولوژی، یک شبکه‌ای را تشکیل می‌دهند و اگر بخواهید یک تراکنش یا اطلاعاتی را ثبت کنید، این اطلاعات در سیستم تمامی اعضای شبکه ثبت می‌شود. به بیان دیگر، به این نحوه خدمات رسانی شبکه نود (Node) می‌گویند و در آن تمامی اعضا یک نسخه از دفتر کل اصلی را در سیستم‌های خود دارا می‌باشند. ابرای ثبت هر اطلاعات یا تراکنشی باید ابتدا بین تمامی اعضای شبکه توافق صورت بگیرد و پس از تایید بیش از نیمی از اعضای شبکه، آن تراکنش و یا اطلاعات ثبت و سیستم هر یک از اعضا بروزرسانی می‌شود. بنابراین هیچ یک از تراکنش‌ها و ثبت اطلاعات بدون توافق اعضای شبکه انجام نمی‌شود.


انواع تکنولوژی دفترکل توزیع شده (DLT)

دفتر کل های متعددی مانند هش گراف(Hash Graph)، بلاک‌چین(Blockchain)، تنگل(Tangle) و … وجود دارد. برای مثال بلاک‌چین یک دفتر کل توزیع شده‌ای است که ساز و کار منحصر به فرد خود را داراست. در بلاک‌چین، اطلاعات شما رمزنگاری می‌شوند و در بلوک‌های به هم پیوسته قرار می‌گیرند. این دفتر کل خود نیز دارای انواع مختلفی است که ساز و کارهای مختص به خود را دارند. همانطور که می‌دانید دامنه این علم بسیار وسیع است و همین باعث شده که بلاک‌چین و دفتر کل توزیع شده بزرگ ترین اختراع بشر پس از اینترنت باشد. در ادامه به بررسی و معرفی چند دفتر کل توزیع شده می‌پردازیم، با ما همراه باشید.

  1. بلاک‌چین (Blockchain)

بی شک و تردید، بلاک‌چین شناخته شده ترین دفترکل توزیع شده است. بلاک‌چین شبکه ای از مجموعه بلوک‌ها است. در این دفترکل اطلاعات به صورت زنجیره‌ای از بلوک‌ها ذخیره می‌شوند. هر بلوک در بر دارنده زمان، تاریخ و اطلاعاتی در مورد ارسال کننده تراکنش است.

هر بلوک به غیر از این اطلاعات نامبرده شده دارای شماره شناسنامه‌ای به نام هش (Hash) (هش به صورت مجموعه ای از کارکتر ها است که برای ساخت آن از الگوریتم و روش‌های خاصی استفاده می‌شود.) است. نکته جالب توجه اینکه اگر یک بخش کوچکی از اطلاعات حذف و حتی تغییر کند، هش به طور کامل تغییر خواهد کرد. جالب تر اینکه هش بلوک‌های دیگر نیز تغییر می‌کند. علت زنجیره‌ای بودن بلوک‌ها بخاطر این است که هر بلوکی علاوه بر هش خود، هش بلوک قبلی را نیز درون خود دارد.

  1. هش گراف (Hash Graph)

هش گراف یکی دیگر از انواع دفترکل توزیع شده است که ادعا می‌کند توانایی پیشی گرفتن از فناوری بلاک‌چین را دارد.البته ناگفته نماند که این ادعا بی اساس و بیهوده نیست، چون هش گراف دارای ویژگی‌هایی است که از بلاک‌چین برتر است. سه بخش از این ویژگی‌ها را می‌توان به صورت زیر دسته بندی کرد :

  • امنیت بهتر
  • معادلات ریاضی معقول تر
  • توانایی انجام 250.000 تراکنش در ثانیه

هش گراف از پروتکل گاسیپ (Gossip) استفاده می‌کند. هر نود یا شبکه این قابلیت را داراست که اطلاعات امضا شده مربوط به یک تراکنش جدید و تراکنش‌های دیگری که از بقیه گرفته را به همسایه خود که به صورت تصادفی انتخاب شده، انتشار بدهد (که به آن event می‌گویند). همسایه‌ها رویدادهای گرفته شده را با اطلاعاتی که از بقیه نودها گرفتند جمع‌آوری می‌کنند و آن‌ها را به یک رویداد جدید تبدیل می‌کند و بعد آن را به یک همسایه دیگر که ان هم به صورت اتفاقی انتخاب شده، می‌فرستد. این روند به همین صورت ادامه پیدا می‌کند تا اینکه همه نودها از اطلاعاتی که فرستاده شده آگاهی کامل پیدا کنند.

  1. گراف مدور جهت دار (DAG)

گراف مدور جهت دار (DAG) یکی دیگر از انواع دفترکل توزیع شده است که به عنوان جایگزین بلاک‌چین، با وجود ویژگی‌های یکسان، دارای بازدهی بیشتری نسبت به آن است. یکی از مزایای مهم و البته کاربردی آن، قابلیت ارائه نانو تراکنش بدون کارمزد است. این قابلیت به دلیل مقیاس پذیری نسبت به رشد شبکه است.

هرچه تراکنش بیشتری انجام شود، مقیاس پذیری نیز بیشتر خواهد شد. در این سیستم تراکنش‌ها در نودها ذخیره می‌شوند و تراکنش‌ها توسط تمام نودها تایید می‌شوند. هر نود می‌تواند یک تراکنش را شروع کند اما برای تایید باید حداقل دو تراکنش قبلی را تایید کند.

  1. هولوچین (Holo chain)

دفترکل توزیع شده هولوچین (Holo chain) نوع جدیدی برای ایجاد و ساخت برنامه‌های غیرمتمرکز است. در این سیستم، اجماع جهانی صورت نمی‌گیرد. در عوض هر نماینده در بلاک‌چین عمومی، فورک شخصی حفظ می‌کند که بر بستر بلاک‌چین عمومی با جدول هش پخش شده، کنترل و مدیریت و ذخیره می‌شود. این کار باعث می‌شود هیچ محدودیتی در مقیاس انجام شدن تراکنش‌ها وجود نداشته باشد و با انجام کار کمتر نسبت به بلاک‌چین‌های سنتی بازدهی بیشتری نیز داشته باشد.

  1. تنگل (Tangle)

دفترکل توزیع شده تنگل برای ذخیره و پردازش تراکنش‌های ویژه شبکه آیوتا (IOTA) مورد استفاده قرار می‌گیرد. تنگل برای گسترش اینترنت اشیا توسعه داده شده و رشته از تراکنش‌هایی است که توسط نود‌ها ذخیره‌ شده‌اند. برخلاف بلاک‌چین، در این دفترکل ماینری وجود ندارد و تراکنش‌ها را کاربران به شبکه اضافه می‌کنند. تنگل حاوی DAG است و هر چه تراکنش بیشتری رخ بدهد، تنگل نیز مقیاس‌پذیرتر می‌شود.

در آخر، نگاهی گذرا به مزایا و کاربرد های دفترکل توزیع شده (DLT) خواهیم انداخت.


مزایای دفترکل توزیع شده (DLT)

به طور کلی، دفترکل توزیع شده نسبت به دفترکل متمرکز مزایای بی شماری دارد که نواقص دفترکل متمرکز را برطرف می‌سازد.

  1. امنیت

به دلیل اینکه تمامی اطلاعات در سیستم‌های اعضا توزیع شده است بنابراین نگرانی شما را از جهت هک و یا حمله به سرور به صفر می‌رساند. چون اگر کسی بخواهد اطلاعاتی را تغییر یا هک کند باید این کار را توسط سیستم تمامی اعضای شبکه انجام بدهد که تقریبا این کار غیر ممکن است.

  1. سرعت

در این تکنولوژی تمامی افراد به صورت نظیر به نظیر (Peer to Peer) به یکدیگر متصل هستند پس تمامی فعالیت‌ها توسط خود اعضای شبکه انجام می‌شود بنابراین این قابلیت باعث افزایش سرعت می‌شود.

  1. شفافیت

دفترکل توزیع شده توسط هیچ ارگان یا نهادی کنترل نمی‌شود بنابراین همه چیز به صورت شفاف است و هر اتفاق یا رخداد را خود اعضای شبکه مورد بررسی قرار می‌دهند و هیچکس نمی‌تواند اطلاعات را به دلخواه تغییر بدهد. البته موارد گفته شده تعداد اندکی از مزایای بی شمار دفترکل توزیع شده است اما مهم ترین آن موارد برای شما گفته شده است.


کاربرد های دفترکل توزیع شده

کاربردهای دفترکل توزیع شده همانند مزایای بی‌شماری که دارد بسیار زیاد است. به طور کلی می‌توان گفت که در تمام زمینه‌ها و صنایع مختلف این فناوری کاربرد دارد. به عنوان مثال، در اسناد و املاک می‌توان اطلاعات مربوط به خرید و فروش‌ها را ثبت نمود و یا اینکه در ثبت احوال می‌توان برای ثبت اسامی و شماره ملی‌ها این فناوری را به کار برد.

بانک ها،ادارات پست،اداره برق و مترو و حمل و نقل و بسیاری دیگر از صنایع و شرکت‌های دیگر می‌توانند از دفترکل توزیع شده برای ثبت اطلاعات و انجام تراکنش‌های خود استفاده کنند.

 

ممنون که تا پایان “دفترکل توزیع شده(Distributed ledger) چیست؟” همراه ما بودید.

 

منبع
atriachain
مشاهده بیشتر

امیرحسین حسین زاده

دانشجوی مهندسی کامپیوتر | علاقه مند به تکنولوژی، برنامه نویسی، یادگیری و تولید محتوا... :)
دکمه بازگشت به بالا
>